واکسن گارداسیل برای چه کسانی ضروری است؟ راهنمای کامل HPV

بهداشت جنسی یکی از مهم‌ترین بخش‌های سلامت عمومی است و در این بین، ویروس HPV یا پاپیلومای انسانی یکی از شایع‌ترین عواملی است که سلامت افراد را به خطر می‌اندازد. با پیشرفت علم، روش‌های پیشگیری موثری برای مقابله با این ویروس تولید شده است که واکسن گارداسیل یکی از این روش‌هاست. ما در این مطلب بررسی می‌کنیم که واکسن گارداسیل چیست، چه کاربردی دارد و چرا پزشکان، تزریق آن را توصیه می‌کنند.

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) چیست؟

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV، یک ویروس بسیار شایع است که بیشتر انسان‌ها در طول عمر خود با آن مواجه می‌شوند. این ویروس بیش از صد نوع مختلف دارد که به دو دسته پرخطر و کم‌خطر تقسیم می‌شوند. بسیاری از افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند و سیستم ایمنی بدن آن‌ها به طور طبیعی ویروس را دفع می‌کند، اما انواع پرخطر آن در بدن باقی می‌مانند و باعث بروز بیماری می‌شوند.

راه‌های انتقال ویروس HPV کدامند؟

این ویروس به شدت مسری است و به طور عمده از طریق تماس پوست به پوست و برقراری تماس جنسی با فرد آلوده منتقل می‌شود. به همین دلیل، تزریق واکسن قبل از شروع فعالیت‌های جنسی می‌تواند بیشترین محافظت را در برابر این ویروس ایجاد کند.

ارتباط زگیل تناسلی و سرطان (دهانه رحم، مقعد و...)

ویروس HPV عامل اصلی ایجاد دو مشکل اساسی در بدن است. انواع کم‌خطر این ویروس، مانند نوع ۶ و ۱۱، باعث ایجاد زگیل تناسلی در زنان و مردان می‌شوند. از طرف دیگر، انواع پرخطر آن مانند نوع ۱۶ و ۱۸، دلیل اصلی بروز تغییرات سلولی و ایجاد سرطان‌های مختلف از جمله سرطان دهانه رحم، واژن، مقعد و سرطان‌های گلو و حلق هستند. واکسن گارداسیل با ایجاد ایمنی در برابر این ویروس ها، از ابتلا به زگیل تناسلی و سرطان پیشگیری می‌کند.

واکسن گارداسیل چیست و چگونه عمل می‌کند؟

واکسن گارداسیل یک داروی پیشگیری است که برای مقابله با ویروس HPV ساخته شده است. این  واکسن از پروتئین‌های دیواره ویروس تهیه شده و با مکمل تقویت سیستم ایمنی بدن باعث می‌شود، پادتن‌هایی تولید کند که به ویروس متصل می‌شوند. در نتیجه، اگر بدن در آینده با ویروس واقعی روبه‌رو شود، سیستم ایمنی با قدرت تمام ویروس را شناسایی کرده و از بین می‌برد. این واکسن خاصیت درمانی ندارد و تنها برای پیشگیری استفاده می‌شود.

معرفی انواع واکسن گارداسیل 

در بازار دارویی، انواع مختلفی از این واکسن وجود دارد که بر اساس تعداد تیپ‌های ویروسی که پوشش می‌دهند، دسته‌بندی می‌شوند. جدول زیر تفاوت واکسن گارداسیل ۴ و ۹ ظرفیتی، سرواریکس و نمونه ایرانی را نشان می‌دهد:

نام واکسن	تیپ‌های تحت پوشش ویروس	بیماری‌های قابل پیشگیری
واکسن گارداسیل ۹ ظرفیتی	۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸	زگیل تناسلی و سرطان دهانه رحم، مقعد، واژن و گلو
واکسن گارداسیل ۴ ظرفیتی	۶، ۱۱، ۱۶ و ۱۸	زگیل تناسلی و سرطان‌های مرتبط با تیپ ۱۶ و ۱۸
سرواریکس (Cervarix)	۱۶ و ۱۸	فقط سرطان‌های ناشی از تیپ‌های پرخطر
پاپیلوگارد (نمونه ایرانی)	۱۶ و ۱۸	سرطان دهانه رحم و واژن ناشی از این دو تیپ

بهترین سن و زمان تزریق واکسن گارداسیل

بهترین زمان برای دریافت این دارو، پیش از شروع فعالیت جنسی و مواجهه با ویروس است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) بازه سنی ۱۱ تا ۱۲ سالگی را به عنوان بهترین زمان برای دختران و پسران توصیه می‌کند. البته واکسیناسیون را می‌توان از سن ۹ سالگی نیز شروع کرد. 

شرایط تزریق برای زنان و دختران

واکسن گارداسیل برای دختران و زنان بسیار مهم است، زیرا ویروس HPV خطرناک‌ترین عامل برای ایجاد سرطان دهانه رحم به شمار می‌رود. دختران و زنان در بازه سنی ۹ تا ۲۶ سالگی گروه‌های اصلی برای دریافت این دارو هستند. با این حال، سازمان غذا و دارو (FDA) تایید کرده است که زنان تا سن ۴۵ سالگی نیز می‌توانند در صورت مشورت با پزشک از این واکسن استفاده کنند. تزریق در سنین بالاتر همچنان موثر است، اگرچه ممکن است فرد پیش از آن، با برخی از تیپ‌های ویروس درگیر شده باشد.  

آیا مردان و پسران هم باید گارداسیل بزنند؟ 

بله، تزریق این واکسن برای مردان نیز بسیار مفید است. واکسینه شدن پسران و مردان، خطر ابتلای آن‌ها به سرطان‌های مقعد و سر و گردن و همچنین زگیل تناسلی مردان را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، مردان واکسینه شده، ویروس را به شریک جنسی خود منتقل نمی‌کنند که این موضوع به کاهش شیوع بیماری کمک بزرگی می‌کند.

نحوه تزریق و برنامه زمانی دوزهای واکسن گارداسیل

آمپول گارداسیل به صورت تزریق عضلانی عمیق، در عضله دلتوئید بازو یا قسمت فوقانی و خارجی ران پا تزریق می‌شود. تعداد دفعات تزریق به سن فرد بستگی دارد:

• دوزهای ۲ مرحله‌ای: برای نوجوانان زیر ۱۵ سال، دو دوز از واکسن کافی است. دوز دوم باید ۶ تا ۱۲ ماه پس از دوز اول تزریق شود.
• دوزهای ۳ مرحله‌ای: برای افراد ۱۵ تا ۲۶ سال و همچنین کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، سه دوز لازم است. برنامه تزریق به این شکل است که دوز دوم ۱ تا ۲ ماه پس از دوز اول، و دوز سوم ۶ ماه پس از دوز اول تزریق می‌شود.

عوارض جانبی واکسن گارداسیل چیست؟

واکسن گارداسیل در جهان به عنوان یک داروی ایمن شناخته می‌شود و بیشتر عوارض آن سطحی و موقت هستند.

• عوارض شایع: قرمزی، ورم و احساس درد در محل تزریق. همچنین ممکن است فرد دچار تب، سردرد، احساس خستگی و درد عضلانی شود. سرگیجه و غش کردن بلافاصله پس از تزریق، به‌خصوص در نوجوانان، شایع است. به همین دلیل توصیه می‌شود افراد تا ۱۵ دقیقه پس از تزریق در حالت نشسته یا درازکش استراحت کنند.
• عوارض نادر: واکنش‌های آلرژیک شدید مانند تنگی نفس یا کهیر بسیار نادر هستند، اما در صورت بروز باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.

• 

   

چه کسانی نباید واکسن گارداسیل را تزریق کنند؟

اگرچه این واکسن ایمن است، اما تزریق آن برای افراد زیر ممنوع یا باید با مشورت پزشک انجام شود:

• زنان باردار: تزریق واکسن در دوران بارداری توصیه نمی‌شود.
• افراد دارای حساسیت شدید: کسانی که به دوز قبلی واکسن، مخمرها یا سایر ترکیبات آن حساسیت شدید داشته‌اند، نباید آن را دریافت کنند.
• بیماران حاد: افرادی که تب بالا یا بیماری‌های عفونی شدید دارند، باید تا زمان بهبودی صبر کنند.

• 

   

اگر به HPV مبتلا هستیم، باز هم گارداسیل بزنیم؟ 

بله. با اینکه این دارو خاصیت درمانی برای عفونت‌های فعال یا زگیل تناسلی موجود ندارد، اما تزریق آن برای مبتلایان به ویروس HPV باز هم توصیه می‌شود. دلیل این امر آن است که معمولا یک فرد به تمامی تیپ‌های ویروس مبتلا نیست. تزریق گارداسیل ۹ ظرفیتی تا ۹۰ درصد جلوی ابتلا به انواع دیگر ویروس که شخص هنوز به آن‌ها آلوده نشده است را می‌گیرد. همچنین تحقیقات نشان می‌دهد که واکسیناسیون پس از ابتلا، احتمال عود مجدد ضایعات و پیشرفت سلول‌های پیش‌سرطانی را کاهش می‌دهد. 

قیمت و نحوه تهیه واکسن گارداسیل در ایران

برای تهیه واکسن گارداسیل در ایران باید به داروخانه‌های منتخب و معتبر مراجعه کنید. قیمت این واکسن به دلیل وارداتی بودن و نوسانات بازار ارز، ثابت نیست و به طور مداوم تغییر می‌کند. هزینه نهایی آن به عواملی مانند کشور سفارش‌دهنده سازنده و ظرفیت واکسن (۴ یا ۹ ظرفیتی) بستگی دارد ؛ به‌طوری‌که واکسن‌های ۹ ظرفیتی هزینه بالاتری دارند. در مقابل، نوع تولید داخل این واکسن (پاپیلوگارد) با هزینه‌های بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تری در دسترس است. برای اطلاع از موجودی و قیمت روز، بهتر است با داروخانه‌های معتبر در تماس باشید. 

نتیجه گیری

تزریق واکسن گارداسیل یکی از موثرترین روش‌ها برای پیشگیری از عفونت ویروس HPV، زگیل تناسلی و انواع سرطان‌ها از جمله سرطان دهانه رحم است. دریافت به موقع این دارو قبل از شروع فعالیت جنسی، در دو یا سه دوز مشخص، سیستم ایمنی بدن شما را قوی می‌کند. با رعایت دستورالعمل‌های پزشکی و آگاهی از موارد منع مصرف، می‌توانید از سلامت جسمی خود و شریک جنسی‌تان به خوبی محافظت کنید.

سوالات متداول (FAQ)

آیا واکسن گارداسیل زگیل تناسلی فعلی را درمان می‌کند؟

خیر، این واکسن کاملا پیشگیرانه است و خاصیت درمانی برای زگیل‌های موجود یا عفونت‌های فعال HPV ندارد. اما از ابتلای فرد به سایر سویه‌های خطرناک ویروس جلوگیری می‌کند.

آیا افراد متاهل یا کسانی که رابطه جنسی داشته‌اند هم می‌توانند واکسن گارداسیل بزنند؟ 

بله قطعا حتی اگر فردی رابطه جنسی داشته باشد، بعید است به تمام ۹ تیپ خطرناک ویروس مبتلا شده باشد. بنابراین تزریق واکسن گارداسیل برای جلوگیری از ابتلا به سویه‌های جدید بسیار مفید است.

آیا واکسن گارداسیل باعث عقیمی و نازایی می‌شود؟

خیر. این یک شایعه کاملا بی‌اساس است. هیچ تحقیق علمی معتبری ارتباط واکسن گارداسیل با ناباروری را تایید نکرده است.

ماندگاری واکسن گارداسیل چقدر است؟ آیا به دوز یادآور (بوستر) نیاز دارد؟

تحقیقات نشان می‌دهد که اثربخشی این واکسن بسیار طولانی‌مدت است. در حال حاضر هیچ شواهدی مبنی بر کاهش اثر واکسن در طول زمان وجود ندارد و سازمان‌های بهداشتی نیازی به تزریق دوز یادآور اعلام نکرده‌اند.

آیا تزریق گارداسیل در دوران بارداری و شیردهی مجاز است؟

تزریق این واکسن در دوران بارداری به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. اگر فردی بعد از تزریق دوز اول باردار شد، باید دوزهای بعدی را به بعد از زایمان موکول کند. اما تزریق در دوران شیردهی معمولا با تایید پزشک منعی ندارد.

اگر بین دوزهای واکسن (دوز دوم یا سوم) تاخیر بیفتد، باید از اول شروع کنیم؟ 

خیر، به هیچ وجه احتیاجی به شروع مجدد پروسه واکسیناسیون نیست. فرد باید دوز فراموش‌ شده را در اولین فرصت ممکن تزریق کند تا دوره تکمیل شود.

آیا در طول دوره تکمیل واکسیناسیون (بین دوز اول تا سوم) می‌توان رابطه جنسی داشت؟

بله، اما از آنجا که ایمنی بدن معمولا مدتی بعد از تزریق دوز آخر (دوز سوم) ایجاد می‌شود، استفاده از کاندوم برای جلوگیری از انتقال عفونت در این مدت بسیار مهم است.

تفاوت واکسن گارداسیل با پاپیلوگارد (نمونه ایرانی) چیست؟

پاپیلوگارد یک واکسن ۲ ظرفیتی است که فقط در برابر تیپ‌های ۱۶ و ۱۸ (عوامل اصلی سرطان دهانه رحم) ایمنی ایجاد می‌کند. اما گارداسیل ۴ یا ۹ ظرفیتی است و علاوه بر پیشگیری از سرطان، جلوی ایجاد زگیل‌های تناسلی را نیز می‌گیرد.