زینک و جوش صورت؛ آیا قرص زینک باعث بهبود اکنه می‌شود؟

زینک در برخی افراد می‌تواند التهاب جوش را کمی کاهش دهد، اما درمان اصلی آکنه نیست. شواهد زینک خوراکی ضعیف‌تر از آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای تجویزی است و دوزهای به‌کاررفته در مطالعات اغلب بالاتر از حد مجاز ۴۰ میلی‌گرم است؛ پس مصرف آن باید با نظر پزشک باشد.

در یک نگاه:

•      زینک خوراکی: اثر متوسط تا کم در جوشهای التهابی خفیف تا متوسط

•      کرم‌های حاوی زینک: شواهد محدود؛ بیشتر برای آرامش پوست

•      زمان انتظار برای نتیجه: معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته

•      احتیاط: تداخل با آنتی‌بیوتیک‌های تتراسیکلینی و عوارض مصرف بالای زینک

جوش چرا ایجاد می‌شود و زینک چه نقشی دارد؟

آکنه (جوش صورت) معمولاً نتیجه چند عامل هم‌زمان است: ترشح بیش از حد چربی پوست (سبوم)، انسداد منفذ مو با سلول‌های مرده، رشد باکتری آکنه و التهاب. هورمون‌ها هم نقش مهمی دارند.

زینک در سلامت پوست، ترمیم زخم و مهار التهاب نقش دارد. نظریه‌های مطرح‌شده می‌گویند زینک ممکن است التهاب را کم کند و با رشد باکتری آکنه مقابله کند. این‌ها سازوکارهای احتمالی‌اند، نه ضمانت اثر درمانی.

زینک خوراکی چقدر جوش را بهتر می‌کند؟

در مطالعات، مکمل زینک خوراکی در برخی بیماران با آکنه التهابی خفیف تا متوسط باعث کاهش تعداد جوش‌های التهابی شده است. اما در مقایسه با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی مثل داکسی‌سایکلین و مینوسایکلین، اثر ضعیف‌تری داشته. دوزهای مطالعات هم متفاوت بوده و اغلب بالاتر از حد مجاز روزانه ۴۰ میلی‌گرم بوده‌اند؛ بنابراین نباید دوز مطالعات را بدون نظر پزشک تقلید کرد. نتایج مطالعات هم یکدست نیست، و کیفیت بعضی از آن‌ها پایین است.

زینک موضعی (کرم و ژل حاوی زینک) چه تفاوتی دارد؟

زینک موضعی به‌صورت ژل یا کرم و در برخی ترکیب‌ها همراه آنتی‌بیوتیک موضعی استفاده می‌شود. شواهد آن محدودتر است. اکسید روی (zinc oxide) در بسیاری از ضدآفتاب‌ها و کرم‌های ترمیم‌کننده هست و اثر تسکین‌دهنده و محافظ دارد، اما این به معنای درمان جوش نیست.برای انتخاب محصولات متناسب با نوع پوست و ضایعات پوستی، محصولات ضد جوش و آکنه را نیز در نظر بگیرید.

آیا کمبود زینک باعث جوش می‌شود؟

پایین‌بودن سطح زینک در برخی مطالعات با آکنه ارتباط داشته است، اما این یافته به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که کمبود زینک علت جوش است. شناخت شرایطی که احتمال دریافت ناکافی این ماده معدنی را افزایش می‌دهند، از جمله عوامل مرتبط با علائم کمبود زینک، می‌تواند به درک بهتر این موضوع کمک کند.

زینک یا راه‌حل‌های دیگر؟ مقایسه برای درمان جوش

زینک در بهترین حالت یک درمان کمکی است. جدول زیر جایگاه آن را در کنار گزینه‌های رایج نشان می‌دهد:

انتخاب ماده مؤثره مناسب، ترتیب استفاده از محصولات و توجه به تحمل پوست، همگی در مراقبت از پوست مستعد آکنه اهمیت دارند. برای تنظیم بهتر محصولات در طول روز، ترتیب استفاده از محصولات مراقبت پوست و روتین پوست چرب و جوش‌دار نیز اهمیت دارد.

چه کسانی بیشتر از زینک سود می‌برند؟

•      افرادی با جوش‌های التهابی خفیف تا متوسط که نمی‌خواهند فعلاً دارو مصرف کنند

•      کسانی که طبق نظر پزشک کمبود زینک دارند

•      افرادی که رژیم گیاه‌خواری دارند و مصرف زینکشان پایین است

اگر جوش‌های شما کیستیک، عمیق یا جای‌گذار است، زینک تنها درمان مناسبی نیست و باید پوست‌شناس شما را ببیند.

نحوه مصرف مکمل زینک برای جوش (با نظر پزشک)

مقدار مصرف بر اساس «زینک المنتال» یعنی همان زینک خالص محاسبه می‌شود، نه وزن کل نمک. مثلاً در زینک گلوکونات حدود ۱۴ درصد وزن قرص، زینک المنتال است.
پیش از انتخاب مکمل، مقدار زینک المنتال در هر وعده و میزان دریافتی از سایر منابع را بررسی کنید. هنگام مقایسه مکمل‌های زینک نیز به مقدار ماده مؤثره و ترکیبات محصول توجه داشته باشید و از مصرف دوزهای بالا بدون نظر پزشک خودداری کنید.

•      حد مجاز بزرگسالان ۴۰ میلی‌گرم زینک المنتال در روز از همه منابع است؛ دوز بالاتر فقط با نظر پزشک.

•      مصرف همراه غذا یا بعد از غذا احتمال حالت تهوع و درد معده را کاهش می‌دهد.

•      نتیجه را معمولاً پس از ۸ تا ۱۲ هفته ارزیابی کنید؛ اگر بهبودی نبود، ادامه‌دادن بی‌فایده است.

عوارض و تداخل‌ها

عوارض شایع

تهوع، درد معده، مزه فلزی در دهان و اسهال شایع‌ترین عوارض‌اند. مصرف طولانی دوز بالا ممکن است باعث کمبود مس و کم‌خونی شود.

تداخل با آنتی‌بیوتیک‌های جوش

برخی آنتی‌بیوتیک‌هایی که برای آکنه تجویز می‌شوند (تتراسایکلین، داکسی‌سایکلین و مینوسایکلین) جذبشان با زینک کم می‌شود. اگر این دارو را مصرف می‌کنید، فاصله مصرف را از پزشک یا داروساز بپرسید. اگر ایزوترتینوین یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، قبل از شروع زینک پزشک را مطلع کنید.

چه زمانی جوش نیاز به پزشک پوست دارد؟

•      جوش‌های کیستیک، عمیق یا دردناک

•      جای جوش (اسکار یا لک دائمی) باقی می‌ماند

•      بعد از ۸ تا ۱۲ هفته مراقبت و مکمل، بهبودی نمی‌بینید

•      جوش همراه با نامنظمی قاعدگی، ریزش مو یا رشد موی زاید است (احتمال ناهنجاری هورمونی)

•      شروع ناگهانی و شدید جوش با تب یا تورم

اگر جوش با نامنظمی قاعدگی، ریزش مو یا رشد موهای زائد همراه است، بهتر است احتمال عوامل هورمونی نیز بررسی شود. برای مثال، همراهی جوش صورت و ریزش مو در تنبلی تخمدان می‌تواند یکی از دلایل توجه به ارزیابی پزشکی باشد.

سؤالات متداول

آیا قرص زینک جوش را از بین می‌برد؟

نه، زینک معمولاً فقط التهاب جوش‌های خفیف تا متوسط را کمی کم می‌کند و جایگزین درمان‌های اصلی نیست.

چند ماه زینک بخوریم تا نتیجه بگیریم؟

معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته برای ارزیابی کافی است. اگر در این مدت بهبودی نبود، به پزشک مراجعه کنید.

آیا کرم زینک اکسید برای جوش مناسب است؟

زینک اکسید ترمیم‌کننده و ملایم است و برای آرام کردن پوست مناسب است؛ اما شواهد کمی برای کاهش جوش فعال وجود دارد.

زینک بهتر است یا نیاسینامید؟

در کنترل چربی و قرمزی پوست، نیاسینامید موضعی شواهد مناسب‌تری دارد و معمولاً راحت‌تر است؛ زینک خوراکی یک کمک متفاوت است. هر دو را می‌توان با نظر پزشک ترکیب کرد.

آیا زینک با آنتی‌بیوتیک جوش همزمان مصرف می‌شود؟

با آنتی‌بیوتیک‌های تتراسیکلینی تداخل دارد؛ فاصله مصرف را از داروساز بپرسید.
 

این مقاله صرفاً اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. قبل از مصرف هر مکمل با پزشک یا داروساز مشورت کنید.