درمان یبوست؛ روش‌های فوری برای پاکسازی روده

خشکی مزاج یا همان یبوست یکی از شایع‌ترین مشکلات گوارشی به شمار می‌رود که هر ساله بین 2 تا 3 میلیون بیمار را مجبور به ویزیت پزشک می‌کند. این مشکل  را نمی‌توان یک درد یا ناراحتی مقطعی دانست زیرا به شکل مزمن بیمار را درگیر خود می‌کند و عملا اجازه نمی‌دهد بیمار مشکل خود را به زمان دیگری موکول نماید. به منظور درمان یبوست می‌توان از روش‌های مختلف درمانی خانگی (نظیر استفاده از منابع فیبر)، حرکات ورزشی محرک روده و درمان با مکمل‌های داروخانه‌ای (نظیر مکمل‌های فیبردار و ملین‌ها) استفاده نمود. در ادامه این روش‌ها را بیشتر بررسی خواهیم کرد.

هشدار: اطلاعات این مقاله صرفا برای آگاهی‌بخشی شما ارائه شده است و نمی‌تواند جایگزین توصیه پزشک باشد.

یبوست چیست و چه زمانی نیاز به درمان دارد؟

یبوست یا خشکی مزاج، نامی است که به فرآیند تغییر عادت‌های روده گفته می‌شود. افرادی که با یبوست درگیر باشند معمولا دفعات دفع آنها نسبت به قبل شدیدا کاهش می‌یابد و مدفوع سفت، خشک و غیر قابل دفع را تجربه می‌کنند. این شکل از دفع، نشانه اولیه یبوست است و به مرور زمان می‌تواند علائمی نظیر درد کمر، معده‌درد، نفخ شکمی، گاز معده و خستگی نیز به آن اضافه شود. 

برای افراد سالم و نرمال، معمولا رژیم غذایی دلیل اصلی ابتلا به یبوست است. کاهش مصرف منابع فیبر در کنار مصرف اندک آب، کم‌تحرکی و خواب ناکافی به بروز یبوست منجر می‌شود. البته مشکلات دیگری نظیر کم‌کاری تیروئید، تومورهای روده، دیابت و بارداری هم می‌تواند یبوست ایجاد کند که باید به صورت مجزا و تحت نظر پزشک مورد درمان قرار بگیرد. 

درمان خانگی یبوست چگونه انجام می‌شود؟

معمولا درمان یبوست نیازی به مراجعه به پزشک ندارد و به صورت خانگی درمان می‌شود. فقط موارد حاد و غیر قابل تحمل از این بیماری باید به پزشک مراجعه کنند و درمان‌های ثانویه را دریافت کنند. به طور کلی، دو راه برای درمان خانگی یبوست وجود دارد که عبارت‌اند از: 

درمان یبوست خانگی با تغییر سبک زندگی و تغذیه

فرآیند گوارش که شامل هضم، جذب و دفع غذاست به مجموعه پرتعدادی از مواد معدنی، ویتامین‌ها، فیبر و سایر مواد مغذی نیاز دارد. کمبود هر یک از این مواد می‌تواند به طور مستقیم منجر به تغییر در عملکرد روده و یبوست شود. بنابراین، اگر به یبوست مبتلا شده‌اید و قصد درمان خانگی آن را دارید، اصلاح سبک زندگی و تغذیه می‌تواند اولین قدم برای درمان و پیشگیری از ابتلا در آینده باشد. به این منظور، بهتر است توصیه‌های زیر را به صورت مستمر مدنظر داشته باشید:مصرف فیبر را افزایش دهید.

• ویتامین سی رژیم غذایی خود را بیشتر کنید.
• فعالیت ورزشی خود را بیشتر نمایید. کم‌تحرکی یکی از مهم‌ترین دلایل یبوست محسوب می‌شود.
• در صورت امکان، مدت زمان نشستن را کاهش دهید تا روده بیشتر تحریک شود.
• آب بیشتری در طول روز بنوشید. 
• حتما روزانه 8 ساعت خواب را در برنامه خود داشته باشید.

برای درمان سریع یبوست چی بخوریم؟

تغییر در رژیم غذایی از جمله بهترین روش‌ها برای درمان خانگی یبوست محسوب می‌شود. از بین انبوه مواد خوراکی، منابع فیبر و ویتامین سی از اهمیت بالاتری برخوردار هستند. بنابراین اگر پرسش «برای درمان یبوست چی بخوریم؟» در ذهن شما هم وجود دارد، لیست زیر را در تغذیه روزانه خود به کار بگیرید:

• آب به میزان حداقل 2 لیتر (8 لیوان) در شبانه روز
• آلو خشک
• پرتقال، سیب به همراه پوست، گلابی و کیوی
• انواع توت و تمشک
• غلات کامل (سیب‌زمینی، نان و پاستا سبوس‌دار)
• حبوبات به خصوص لوبیا
• سبزیجات به ویژه اسفناج
• روغن زیتون

درمان سریع و فوری یبوست در منزل (راهکارهای اورژانسی)در صورتی که وضعیت یبوست شما به مرحله اورژانسی رسیده و نیاز به راهکارهای سریع برای درمان داشته باشید، وضعیت شما کمی متفاوت است. در چنین شرایطی نمی‌توانید انتظار داشته باشید با مصرف نان و پرتقال مشکل برطرف شود. شما می‌توانید بسته به سلیقه و امکاناتی که در اختیار دارید، از یکی از روش‌های زیر کمک بگیرید:

درمان فوری یبوست در منزل با ملین‌های طبیعی و گیاهی

درمان فوری یبوست در منزل با ملین و بدون نیاز به دارو می‌تواند امکان‌پذیر باشد. این مواد معمولا نقشی در فرآیند دفع دارند و با تحریک روده یا افزایش درصد آب مدفوع، دفع آن را آسان‌تر می‌کنند. در ادامه لیستی از مواد غذایی و گیاهان دارویی مفید برای درمان خشکی مزاج را خواهید دید:

1. مصرف تخم کتان: تخم کتان منبع کم‌نظیری از فیبر است که می‌تواند نتیجه فوق‌العاده‌ای روی درمان یبوست داشته باشد. برای مصرف تخم کتان بهتر است در ابتدا آن را آسیاب کنید و سپس به همراه آب ولرم مصرف کنید. توصیه می‌شود بعد از خوردن این ترکیب، حتما یک لیوان آب دیگر هم بخورید تا به هضم سریع‌تر تخم کتان کمک کند.
2. روغن زیتون: همانطور که گفته شد، روغن زیتون مناسب‌ترین روغن برای رژیم غذایی ضد یبوست شما خواهد بود. روغن زیتون را می‌توانید به همراه سالاد سبزیجات میل کنید اما توصیه می‌شود برای تاثیرگذاری بهتر، 2 قاشق روغن را جداگانه و به صورت ناشتا بخورید تا سرعت جذب آن بیشتر شود.
3. خاکشیر: دانه‌های ریز و قهوه‌ای رنگ خاکشیر، معجزه‌ای برای درمان یبوست هستند. مصرف خاکشیر به صورت ترکیب شده با آب به بهبود سریع بیماری شما منجر می‌شود.
4. قهوه: مصرف یک شات اسپرسو بعد از صبحانه می‌تواند فعالیت روده‌های شما را بیشتر کرده و به درمان سریع یبوست منجر شود. بهتر است قبل از مصرف قهوه، آب‌لیمو یا آب داغ هم خورده باشید. همچنین در نظر داشته باشید که قهوه می‌تواند روی وضعیت خواب شما تاثیر منفی داشته باشد.

ماساژ شکم و حرکات ورزشی برای تحریک روده

ممکن است در نگاه اول از نظر شما هم چندان منطقی به نظر نرسد که با حرکات ورزشی بتوانید روده‌های خود را وادار به فعالیت کنید اما این موضوع صحت دارد. انجام برخی از حرکات ورزشی می‌تواند به تحریک روده و افزایش فعالیت آن منجر شود که یک درمان سریع یبوست در منزل به شمار می‌رود. 

به گفته رسانه پزشکی webmd، برخی از مفیدترین حرکات اصلاحی برای تحریک روده عبارت‌اند از:

• ماساژ 360 درجه: به شکم روی زمین دراز کشیده و دست‌ها را در قسمت زیر شکم قرار دهید. سپس در جهت عقربه‌های ساعت دست‌ها را روی شکم بکشید و این کار را برای 3 الی 5 دقیقه ادامه دهید. بعد از این مدت، پاها را در قفسه سینه جمع کنید و به سمت جلو و عقب حرکت کنید. این تمرین به شل شدن عضلات داخلی شکم شما کمک می‌کند. 
• تنفس عمیق: به صورت دراز کشیده یا نشسته (هر طور که راحتید!) قرار بگیرید. ریه‌های خود را از طریق بینی پر از هوا کنید و از طریق دهان، بازدم انجام دهید. سعی کنید بین دم و بازدم چند ثانیه فاصله بدهید.
• اسکات: پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید، باسن را به عقب ببرید تا کمر در وضعیت مناسب قرار بگیرد. سپس به آرامی از زانو خم شده و به پایین بروید. هر چه باسن بیشتر به زمین نزدیک شود، فشار بیشتری به عضلات آن می‌آید و تاثیر حرکت بیشتر می‌شود.
• چرخش 360 درجه: روی زمین بنشینید، زانوی سمت چپ خود را کمی بشکنید و پای چپ را روی پای راست قرار دهید. کف دست چپ را روی زمین بگذارید و به همان سمت کمر و بالاتنه را بچرخانید. این کار را برای پای دیگر هم انجام دهید.

درمان یبوست و پاکسازی روده با داروهای داروخانه‌ای

برای درمان فوری یبوست می‌توانید از مکمل‌ها و داروهای ملین و یبوست داروخانه‌ای هم استفاده کنید. جالب است بدانید که بسیاری از این مکمل‌ها ریشه گیاهی دارند و عملا داروی شیمیایی محسوب نمی‌شوند. حتی اگر یک داروی شیمیایی هم برای یبوست استفاده شود، عمدتا عوارض خاصی برای افراد سالم و نرمال نخواهد داشت؛ ضمن این که تمامی داروهایی که معرفی خواهیم کرد دارای تاییدیه‌ها و استانداردهای پزشکی خارجی و داخلی هستند و می‌توانید با خیال راحت از آنها استفاده کنید. در ادامه برخی از این داروهای داروخانه‌ای را معرفی می‌کنیم.

انواع ملین‌ها و شربت‌های ضد یبوست مجاز

خرید داروی ملین و ضدیبوست اولین راهکاری است که بیماران به آن می‌پردازند. داروهای ملین و ضدیبوست به چند شکل متداول در بازار وجود دارند. بسته به ترجیحات بیمار، داروی درمان یبوست می‌تواند به صورت شربت، قرص یا پودر باشد. تعدادی از این ملین‌های مجاز عبارت‌اند از: 

• پسیلیوم‌ها: به تایید برخی از مراجع معتبر پزشکی از جمله Mayo Clinic، پسیلیوم‌ها برای درمان یبوست بسیار کاربردی هستند. این مواد می‌توانند به مدفوع حالت ژله‌ای بدهند تا دفع آن برای بیمار آسان‌تر باشد. پودر اسپاگل و شربت پوسته آسفرزه از جمله بهترین منابع پسیلیوم به شمار می‌روند.
• متیل سلولزها: مشکل پسیلیوم‌ها این است که نفخ بیمار را تشدید می‌کنند. در شرایطی که بیمار نفخ داشته باشد، متیل سلولزها کاربرد بیشتری دارند. پودر سیتروسل در چنین شرایطی جایگزین پسیلیوم‌ها به شمار می‌رود. 
• اسمزی‌ها: مواد اسمزی با افزودن آب به داخل روده، سفتی مدفوع را کاهش می‌دهند. به گفته مجله Healthline ، اسمزی‌ها برای درمان یبوست مزمن کاملا کارآمد و ایمن محسوب می‌شوند. پیدرولاکس، مگنولاکس و شربت منیزیم هیدروکسید از جمله بهترین مواد اسمزی برای درمان یبوست و پاکسازی روده به شمار می‌روند.

• نرم‌کننده‌های مدفوع: برای درمان یبوست‌هایی که به صورت موقت و با دلایل خاص نظیر بارداری یا جراحی رخ داده‌اند، این دسته از داروها انتخاب مناسبی هستند. کپسول نرمو‌لاکس (nourmolax) در این زمینه موثر و مفید خواهد بود.

قرص‌ها و مکمل‌های فیبر و پروبیوتیک

به منظور درمان یبوست و پاکسازی روده، مکمل‌های غذایی داروخانه‌ای هم اثربخشی بالایی دارند. بیشتر این مکمل‌ها بر پایه فیبر و مواد پروبیوتیک طراحی شده‌اند تا در درازمدت و کوتاه‌مدت، وضعیت گوارشی شما را بهبود ببخشند. در داروخانه‌های سراسر کشور می‌توانید با تهیه یکی از مکمل‌های زیر، از یبوست پیشگیری یا آن را درمان

1. فمی لاکت: مکمل فمی‌لاکت یک مکمل ایده‌آل حاوی باکتری‌های پروبیوتیک است که می‌تواند به کاهش نفخ، یبوست و اسهال کمک کند. این مکمل برای افرادی که به سندروم روده تحریک‌پذیر مبتلا هستند هم مناسب است و می‌تواند یک انتخاب مناسب برای مصرف مستمر باشد.
   یکی از انواع کارآمد آن فمی لاکت توپلاس زیست تخمیر است که به آسانی و در کمترین زمان آن را از داروخانه آنلاین مک دارو تهیه نمایید. 

   

    

2. بیو فلورا: برای تنظیم جریان روده و وضعیت هضم غذا، می‌توانید از مکمل بیوفلورا استفاده کنید. داشتن باکتری‌های پروبیوتیک به بهبود گوارش شما کمک می‌کند و یبوست، اسهال و نفخ را از بین می‌برد.
3. لاکتول نیچرز: اگر ضعف سیستم ایمنی یا مشکل نفخ نداشته باشید، مکمل لاکتول نیچرز انلی برای شما بسیار مناسب است. این مکمل دارای کپسول‌های مقاوم به اسید معده است تا مواد دارویی را به روده‌های شما برساند. لاکتول نیچرز هم باکتری‌های پروبیوتیک نظیر باسیلوس کوآگولانس دارد که روده‌ها را تقویت می‌کند.
4. مکمل منیزیم: به جرئت می‌توان گفت منیزیم یک ماده همه‌کاره در بدن انسان است. مکمل‌های منیزیم اگر به صورت کنترل شده مصرف شوند عوارضی ندارند و می‌توانند بدن شما را از شر مشکلاتی نظیر یبوست رها کنند.
5. گلوکومانان: این مکمل گیاهی را می‌توان یک مکمل دارای فیبر دانست که با افزایش آب روده‌ها، مشکل یبوست را برطرف می‌کند. گلوکومانان همچنین برای کاهش وزن از طریق القای حس سیری کاربرد دارد.
   یکی از بهترین انواع آن ساشه گلوکومانان یوروویتال است و در داروخانه آنلاین مک دارو قابل دسترس می باشد.

با توجه به آنچه گفته شد، روش‌های درمان یبوست را می‌توان به دو دسته استفاده از ملین‌های طبیعی و ملین‌های دارویی دسته‌بندی کرد. اگر بین این دو روش کمی گیج شده‌اید، می‌توانید از جدول زیر استفاده نمایید:

 

نوع دارو	زمان اثرگذاری	مزایا	معایب
ملین‌های طبیعی	بین 1 تا 3 روز	نداشتن عوارض جانبی – هزینه کمتر	حجم زیاد برای جواب‌دهی سریع، زمان اثرگذاری طولانی
ملین‌های دارویی	بین چ ند ساعت تا یک روز	بین چ ند ساعت تا یک روز	احتمال داشتن عوارض جانبی -  قیمت بالا – احتمال کمیاب بودن برخی ملین‌های دارویی در داروخانه

 

چه زمانی برای درمان یبوست باید به پزشک مراجعه کنیم؟

همانطور که گفته شد، در بسیاری از موارد یبوست نیاز به بررسی پزشکی ندارد و با اصلاح رژیم غذایی شما مشکل برطرف می‌شود. با این حال، گاهی اوقات مشکل فراتر از این حرف‌هاست و باید حتما تحت نظر پزشک مورد بررسی قرار بگیرد. در صورت مشاهده هر یک از نشانه‌های زیر می‌توانید به پزشک مراجعه کنید:

• وجود خون در مدفوع به صورت مجزا یا مخلوط با بافت مدفوع
• درد شدید و مداوم شکم که با دفع گاز یا اجابت مزاج آرام نمی‌شود یا می‌تواند شما را از خواب بیدار کند.
• کاهش وزن بی‌دلیل
• تب به همراه یبوستناتوانی در دفع گازهای معده
• مقاومت به درماناحساس تخلیه ناقص معده
• سابقه خانوادگی سرطان روده یا بیماری‌های التهابی روده

نتیجه‌گیری

یبوست امروزه یک بیماری همه‌گیره اما درمان‌شدنی محسوب می‌شود که با روش‌های ارزان، ساده و متنوعی برطرف می‌شود. در این مقاله ضمن معرفی این بیماری، روش‌های درمان خانگی و داروخانه‌ای آن را هم مورد بررسی قرار دادیم. به خاطر داشته باشید که یبوست بیماری نسبتا ساده‌ای است اما در صورت استمرار یا بروز نشانه‌هایی که گفتیم، باید حتما مورد بررسی پزشک متخصص قرار بگیرد.

سوالات متداول

قوی‌ترین و سریع‌ترین درمان خانگی یبوست چیست؟

اگر قصد دارید با مواد طبیعی یبوست را درمان کنید، بهترین ایده، استفاده از آب آلو است. داشتن فیبر زیاد و سوربیتول، آب آلو را به یکی از بهترین مواد غذایی ضدیبوست تبدیل می‌کند.  

آیا مصرف مداوم ملین‌های داروخانه‌ای خطرناک است؟

به جز داروهای محرک روده که مصرف دز زیاد آنها خطرناک است، سایر مکمل‌ها تقریبا به صورت مستمر قابل استفاده هستند. با این حال، بهتر است در مصرف هیچ دارویی افراط به خرج ندهید. 

برای درمان فوری یبوست چه نوشیدنی‌هایی بخوریم؟

قهوه، آب و لیموترش تازه به همراه روغن زیتون و آب آلو سیاه بهترین نوشیدنی‌ها برای درمان فوری یبوست هستند. 

چه زمانی یبوست نشان‌دهنده یک بیماری جدی است؟

در صورتی که مدفوع شما دارای خون باشد یا درد غیر قابل تحملی داشته باشد، باید حتما به پزشک مراجعه کنید.