خواص گیاه ماکا | فواید علمی،روش مصرف،عوارض احتمالی مصرف ماکا

سال‌ها پیش که علم پزشکی تا این اندازه پیشرفت نکرده بود، درمان بیماری‌ها با داروهایی از دل طبیعت انجام می‌شد. هرچند امروزه داروهای شیمیایی راهکار اول درمان بیماری‌ها هستند، اما هنوز هم برخی گیاهان دارویی مانند گیاه ماکا یا ترکیبات به کار برده شده در انواع اشتها آور گیاهی کاربرد و تاثیر ویژه‌ای برسلامت بدن دارند. گیاه ماکا یکی از این موارد است که با نام جینسینگ پرویی هم شناخته می‌شود. بخش خوراکی این گیاه که از خانواده کلم‌ها، ریشه آن است که خواص متعددی هم دارد. این گیاه در سه رنگ زرد، قرمز و سیاه کشت می‌شود که نوع زرد آن فراوان‌تر بوده و راحت‌تر پیدا می‌شود. ماکا طعمی خاکی و خاص دارد و طبق فرهنگ مردم پرو، یک منبع طبیعی انرژی و تقویت‌کننده بدن است. در ادامه دیگر خواص و دلایل مصرف این گیاه را بررسی می‌کنیم. 

ریشه ماکا | از دل کوه‌های آند تا سبد سلامتی شما

باتوجه به اینکه بخش خوراکی و پرخاصیت ماکا، ریشه آن است در برخی منابع آن را با نام ریشه ماکا هم معرفی می‌کنند. این گیاه بومی کشور پرو است و در ارتفاعات کوه‌های آند این کشور رشد می‌کند. از نظر مردم بومی منطقه آند، خواص گیاه ماکا بسیار زیاد است، درنتیجه قرن‌هاست که این گیاه را به‌عنوان یکی از مواد دارویی و غذایی اصلی و ارزشمند خود مورد استفاده قرار می‌دهند.

جالب است بدانید این گیاه از گذشته‌های دور ارزشمند بوده، تا جایی‌که در دوران اینکا ارزش هرکیسه آن معادل یک کیسه سیب‌زمینی طلا بود و تنها جنگجویان و در برخی مراسم مذهبی از آن استفاده می‌کردند. امروزه اما خواص گیاه ماکا مشخص شده و همه افراد قادر به استفاده از آن هستند. این گیاه به شکل‌های مختلف پودر، کپسول و عصاره در سبد سلامتی افراد قرار می‌گیرد و حتی محصولات جانبی مانند کرم‌های پوستی یا نوشیدنی نیز با آن تهیه می‌شود.  

بررسی علمی فواید و خواص گیاه ماکا

بررسی‌های علمی متعدد، نشان‌دهنده تنوع بالای خواص ماکا برای مردان و زنان هستند. ماکا سرشار از فیبر، اسیدهای آمینه و ویتامین‌هاست که ترکیب آن‌ها موجب خواص متعدد این گیاه می‌شود. این خواص در همه حالت‌های مصرف این گیاه به بدن منتقل می‌شوند اما به این شرط که به شکل درست مصرف شوند. 
در واقع نحوه مصرف قرص ماکا با دیگر اشکال این گیاه متفاوت بوده و برای دریافت بیشترین خواص، باید به درستی مصرف شود. البته نباید عوارض قرص ماکا را نیز فراموش کرد اما فواید و خواص این گیاه در همه حالت‌ها بیشتر از عوارض آن است.

• افزایش انرژی و کاهش خستگی

ماکا در دسته گیاهان آداپتوژن قرار دارد و می‌تواند در کاهش احساس خستگی و افزایش سطح انرژی روزانه نقش موثری داشته باشد. این ویژگی باعث شده که ماکا در میان ورزشکاران و علاقه‌مندان به بدنسازی محبوبیت زیادی پیدا کند. نتایج یک پژوهش آزمایشی در سال 2009 نشان داد که مصرف عصاره ماکا به مدت دو هفته موجب بهبود عملکرد دوچرخه‌سواران مرد شده است.

همچنین مطالعاتی که در دانشنامه معتبر healthline انجام شده، نشان‌دهنده این است که مصرف منظم این گیاه تاثیری مثبت در کاهش خستگی مزمن دارد. یکی از دلایل تاثیرگذاری این گیاه در سطح انرژی بدن، داشتن کربوهیدرات‌های پیچیده است که در کنار آمینواسیدهای ضروری، انرژی را افزاش می‌دهند. 

• تأثیر بر تعادل هورمونی در زنان و مردان

یکی از خواص ماکا برای زنان و مردان، افزایش میل جنسی است. در این زمینه مطالعاتی در سال 2015، روی 45 زن مبتلا به اختلالات عملکرد جنسی در اثر مصرف داروهای ضدافسردگی انجام شده است. نتیجه این مطالعه نشان‌دهنده افزایش قابل توجه عملکرد و میل جنسی، تنها با 12 هفته مصرف منظم ماکا بود.
بااین‌حال کمک به افزایش قوای جنسی، فقط یکی از خواص این گیاه برای مردان و زنان است. گیاه ماکا باعث بهبود باروری در مردان می‌شود. براساس مطالعات، این گیاه غلظت و تعداد اسپرم را بهبود بخشیده و از این طریق شانس باروری را در آقایان افزایش می‌دهد. این گیاه برای درمان اختلالات نعوظ هم موثر بوده و به سلامت جنسی آقایان کمک می‌کند. 

همچنین در زنان هم ماکا کمک زیادی به تسکین علائم یائسگی می‌کند. با نزدیک شدن به زمان یائسگی، سطح استروژن طبیعی بدن زنان کاهش پیدا می‌کند. این موضوع مشکلات مختلفی مانند گرگرفتگی، خشکی واژن، نوسانات خلقی و... را ایجاد می‌کند. مصرف گیاه ماکا با کاهش این علائم و کمک به بهبود اختلال خواب، چالش‌های دوران یائسگی را به حداقل می‌رساند.

• بهبود خلق‌وخو و عملکرد مغز

گیاه ماکا به عنوان منبع غنی فلانوئیدها شناخته می‌شود و این مواد تاثیر قابل توجهی در بهبود وضعیت خلق‌وخو دارند. مصرف این گیاه احساس اضطراب محیطی را کاهش داده و به تقویت روحیه و آرامش اعصاب می‌کند. به همین دلیل استفاده آن را به افرادی که نشانه‌های افسردگی دارند، توصیه می‌کنند. 
البته ماکا با بهره‌مندی از ویتامین‌های E ، C و انواع ویتامین B مانند ویتامین ب ۳ در بهبود عملکرد مغز هم موثر است. با مصرف این گیاه قدرت یادگیری افزایش پیدا کرده و حافظه بهتر می‌شود. مطالعات مختلف در مورد این گیاه، نشان‌دهنده تاثیر آن در بیماران مبتلا به آلزایمر و بهبودی نسبی آن‌ها با مصرف ماکاست. 

عوارض جانبی و چه کسانی نباید ماکا مصرف کنند؟

باوجود تمام خواص و مزایای گفته شده برای گیاه ماکا، مصرف آن برای برخی افراد ممنوع بوده و محدودیت‌هایی دارد. البته مصرف این گیاه در دوزهای متوسط عارضه خاصی ندارد، بااین‌حال به افرادی که شرایط خاصی دارند، توصیه می‌شود که پیش از شروع مصرف ماکا به پزشک یا داروساز مراجعه کرده و از عدم تداخل مصرف ماکا با دارو یا بیماری خود اطمینان حاصل کنند.

• تأثیر بر تیروئید و بیماری‌های حساس به هورمون

برای مثال افرادی که دچار حساسیت‌های هورمونی هستند، پیش از مصرف ماکا باید به پزشک مراجعه کنند. علت این موضوع عملکرد ماکا مانند هورمون‌هایی از جمله استروژن است. این ویژگی ماکا، مصرف این گیاه را برای افرادی که به سرطان سینه، رحم، تخمدان یا اندومتریوز و فیبروم رحم مبتلا هستند را خطرساز می‌کند. این افراد باید در مصرف ماکا احتیاط کرده و حتما با پزشک مشورت کنند. 

به علاوه این گیاه حاوی ترکیباتی تحت عنوان گواتروژن هم است که موجب اختلال در هورمون‌های تیروئیدی و تولید آن‌ها می‌شود. به همین دلیل افرادی که مبتلا به عارضه‌هایت تیروئیدی هستند هم تا حد امکان نباید از ماکا استفاده کنند.

• هشدارهای مصرف برای دوران بارداری و شیردهی

مصرف ماکا در دوران بارداری و شیردهی هم توصیه نمی‌شود. هرچند هنوز تحقیقات در این زمینه کامل نیست اما به دلیل حساسیت این دوران، مصرف ماکا ممنوع بوده و علاقه‌مندان به این گیاه باید تا بعد از دوران شیردهی صبر کنند.

راهنمای کامل دوز و نحوه مصرف ایمن (پودر در مقابل کپسول)

ماکا را می‌توان به شکل‌های مختلف مصرف کرد که رایج‌ترین آن‌ها پودر و کپسول ماکاست. پودر ماکا را می‌توان با آب ترکیب کرد و به شکلی ساده مورد استفاده قرار داد یا آن را به اسموتی و آبمیوه‌ها، شیر و انواع کیک و دسر ترکیب کرده و از خواص آن بهره‌مند شد. شکل کپسولی این گیاه نیز مانند دیگر داروها قابل استفاده است. همچنین در مورد مصرف انواع مکمل‌های حاوی ماکا همچون سایر مکمل ها از قبیل انواع پروبیوتیک ها باید به موارد زیر اشاره کرد:

• شروع با مقدار کم : توصیه می‌شود مصرف پودر ماکا را با دوز پایین، مثلا حدود یک قاشق چای‌خوری در روز آغاز کنید و به مرور مقدار آن را افزایش دهید تا بدن فرصت سازگاری پیدا کند و از بروز ناراحتی‌های گوارشی یا واکنش‌های آلرژیک جلوگیری شود.
• تداوم در مصرف : برای دستیابی به نتایج مطلوب، لازم است پودر ماکا را به شکل منظم و در بازه زمانی مشخص مصرف نمایید تا اثرات مثبت آن به تدریج در بدن ظاهر شوند.

دوز مناسب مصرف این گیاه در حالت پودری 1-2 قاشق چای‌خوری به‌صورت ترکیب با شیر، آبمیوه و...، در حالت کپسول روزانه 1-2 کپول و در حالت عصاره چند قطره با نوشیدنی است. همچنین توصیه می‌شود که مکمل‌ها و مواد حاوی این گیاه صبح‌ها به‌صورت ناشتا یا قبل از ورزش استفاده شوند تا جذب بهتری داشته باشند.

ماکا زرد، قرمز یا سیاه ؟ تفاوت‌ها و کاربردها

در ابتدا گفتیم که گیاه ماکا دارای سه نوع زرد، قرمز و سیاه است که از نظر ترکیبات و کاربردها تفاوت‌هایی دارند. این تفاوت‌ها عبارتند از:

• ماکا زرد : این نوع ماکا، رایج‌تر از دو نوع دیگر است و طعمی ملایم و کمی شیرین دارد. ترکیبات غالب در ماکا زرد، گلوکوزینولات‌های متعادل و ویتامین‌های گروه B است و از خواص آن می‌توان به بهبود خلق‌وخو، افزایش انرژی بدن، تعادل هورمونی و... اشاره کرد. ماکا زرد به دلیل طعم و خواص متعادل برای افرادی که به تازگی مصرف این گیاه را آغاز کرده‌اند، مناسب است. 
• ماکا قرمز : این نوع کمیاب‌تر و گران‌تر از ماکا زرد است و طعمی شیرین با مزه خاکی دارد. کلسیم و آهن بالاتر و آنتی‌اکسیدان‌های بیشتر، تفاوت ترکیبات ماکا قرمز و زرد هستند. این نوع ماکا که مصرف آن به زنان یائسه یا افراد مسن توصیه می‌شود، به تقویت استخوان‌ها، بهبود سلامت پروستات و کاهش استرس اکسیداتیو کمک می‌کند.
• ماکا سیاه : این نوع ماکا قوی‌ترین خواص را داشته و با ترکیبات غالب آلکالوئیدها، روی و منیزیم، طعمی قوی و کمی تلخ دارد. افزایش قدرت جنسی، بهبود حافظه و تمرکز و تقویت اسپرم چند ویژگی مهم این گیاه هستند. این نوع ماکا برای ورزشکاران و مردانی که به اختلالات باروری دچار هستند، گزینه‌ای مناسب است.

 

سخن پایانی | آشنایی با خواص گیاه ماکا

گیاه ماکا، مانند بسیاری از مواد غذایی و گیاهان دارویی، خواص قابل‌توجهی برای بدن دارد؛ اما این فواید تنها در صورتی حاصل می‌شوند که مصرف آن متعادل و به میزان مناسب باشد. زیاده‌روی در مصرف این گیاه نه تنها خاصیتی نداشته بلکه عوارض مختلفی را به همراه دارد. پیشنهاد می‌کنیم که همین حالا مکمل‌های استاندارد و مورد تایید سازمان غذا و دارو را در مک دارو مشاهده کرده و البته پیش از شروع مصرف، حتما از داروساز سایت ما مشاوره بگیرید.